Hieronder bieden we een antwoord op enkele veelgestelde vragen. Heb je nog een bijkomende vraag? Contacteer ons gerust via info@jegemeentetelt.be!

Over de website ‘Je Gemeente Telt’

Waarom ‘Je Gemeente Telt’?

“Waar gaan mijn belastingen naartoe?”, is een vraag die veel mensen zich stellen. Tijdens het zoeken naar een antwoord ontstaat vaak een discussie. De ene zegt dat we te veel betalen, de andere zegt dat er met de geïnde belastingen best wel veel gebeurt. Je Gemeente Telt biedt geen antwoord op deze vraag, maar laat je zelf oordelen.

Met het platform maken we het budget makkelijk toegankelijk. We geloven immers dat iedereen vlot toegang moet hebben tot informatie over het budget van zijn of haar gemeente of stad! Daarnaast kan je ook jouw gemeente vergelijken met gelijkaardige steden of gemeenten. Zo begrijp je beter waar jouw lokaal bestuur wel of niet op focust!

Waarom hebben sommige gemeenten meer uitleg dan anderen?

Op Je Gemeente Telt publiceren we zelf enkel de objectieve, beschikbare data (zie ook: “Waar komt de data vandaan?”). Lokale overheden die willen, kunnen op het platform zelf context en duiding geven bij hun begroting of specifieke projecten. Indien er bij jouw gemeente of stad geen verdere uitleg staat, wil dit dus zeggen dat zij dit nog niet gedaan hebben of niet wensen te doen.

Hoe kan ik als bestuurder meer duiding geven op Je Gemeente Telt?

Als lokaal bestuur kan je duiding geven bij jouw begroting of projecten publiceren die impact hebben op het lokale budget. Hierdoor bied je je inwoners een beter en transparanter inzicht op de begroting.

Geïnteresseerd? Neem dan contact op met ons om de mogelijkheden van Je Gemeente Telt te bespreken!

Waarom kan ik de fusiegemeenten nergens vinden?

Voor de zeven nieuwe fusiegemeenten zijn er voorlopig nog geen nieuwe begrotingsgegevens beschikbaar. Vanaf begin 2020 zullen we de fusiegemeenten toevoegen op de website en de oudere gemeenten (bv. Overpelt en Waarschoot) verwijderen.

Waarom vind ik de gegevens van sommige intercommunales niet terug?

Door de structuur van de financiële gegevens is het onmogelijk om de financiële stromen van en naar intercommunales terug te leiden tot individuele gemeenten. Daarom zijn OCMW-verenigingen die niet aan één specifieke gemeente verbonden zijn (bv. Woonzorggroep Voorkempen) niet opgenomen op het platform.

Over gemeenten en begrotingen

Wat wordt bedoeld met ‘lokale besturen’?

Onder deze term vallen zowel het gemeente- of stadsbestuur (met een burgemeester en een schepencollege), de gemeenteraad en het OCMW met zijn sociale taken. Sinds begin 2019 zijn gemeentebestuur en OCMW feitelijk samengevoegd. Zo neemt de gemeenteraad de taak van de OCMW-raad over. Ook de beleidsplannen en budgetten van gemeente en OCMW worden samengevoegd in één document.

Daarnaast werken gemeenten ook vaak met autonome gemeentebedrijven of AGB’s (bv. voor de exploitatie van sporthallen of gemeentelijke eigendommen) of met verenigingen voor intergemeentelijke samenwerking  of ‘‘intercommunales’ (bv. voor het afvalbeheer). Alle besturen met een rechtspersoonlijkheid die geen andere leden heeft dan de gemeente vind je op dit platform terug.

Wat zijn meerjarenplannen, begrotingen en jaarrekeningen?

Een meerjarenplan omschrijft de doelstellingen en de financiële keuzes van jouw stad of gemeente voor een periode van 6 jaar. Het huidige meerjarenplan bestrijkt de periode van 2014 tot en met 2019; de volgende meerjarenplanning zal de periode van 2020 tot en met 2025 omvatten. Het document bevat twee luiken: een strategische nota en een financiële nota. In het eerste document lees je de uitleg over de gemaakte beleidskeuzes, in de financiële nota vind je de financiële consequenties van de gemaakte keuzes.

Telkens enkele maanden voor de start van een nieuw jaar wordt het meerjarenplan concreter gemaakt in een jaarplan: het budget. Tijdens de laatste maanden van 2018 maakten gemeenten dus hun budget op voor 2019, om het daarna door te sturen naar de Vlaamse overheid.

Tot slot maakt de stedelijke administratie na elk beleidsjaar een jaarrekening op. Daarin geven de ambtenaren aan welke sommen er daadwerkelijk werden uitgegeven.

Op Je Gemeente Telt publiceren we telkens de meest recente gegevens die beschikbaar zijn. Wanneer er een budget gepubliceerd wordt, vervangen we dus de oude cijfers van de meerjarenplanning door de gegevens uit dat budget. En wanneer de gemeenten hun jaarrekening publiceren, vervangen we de cijfers die uit het oorspronkelijke budget komen.

Wat zijn exploitatie-uitgaven?

Uitgaven voor de dagelijkse werking van gemeentediensten noemt men exploitatie-uitgaven. Daartoe behoren onder meer de aankoop van papier en klein kantoormateriaal, het telefoon- en internetabonnement, kosten voor water en elektriciteit maar ook de lonen van het gemeentepersoneel, de interesten aan de bank en de subsidies die gemeenten toekennen.

Gemeenten zijn verplicht om het werkingsbudget van andere lokale diensten in evenwicht te houden. Dat geldt voor de budgetten van het OCMW, politie, brandweer en kerkbesturen. Daarnaast geven gemeenten ook subsidies aan verenigingen en projecten en bijvoorbeeld aan de afvalintercommunale.

Exploitatie-uitgaven vallen niet te verwarren met eenmalige ‘uitzonderlijke’ uitgaven zoals de aankoop van een kunstwerk of de investering in een nieuw cultureel centrum. Ook de afbetaling van een lening valt niet onder de noemer van exploitatie-uitgaven.

Wat zijn de inkomstenbronnen van de gemeenten?

Meer dan de helft van de gewone inkomsten van de gemeentebesturen zijn belastingen van gezinnen en bedrijven. Zo ontvangt een gemeente van zijn inwoners:

  • een deel van de inkomensbelasting (de zgn. aanvullende personenbelasting)
  • een deel van de onroerende voorheffing op woningen en bedrijfsgebouwen (de zgn. opcentiemen)
  • een deel van de verkeersbelasting op wagens (de zgn. opdeciemen)

Daarbuiten zijn de inkomstenbronnen van de gemeentekas erg divers. Enkele voorbeelden zijn de belasting op tweede verblijven, betalingen voor marktstandplaatsen, inkomsten uit parkeerkaarten, toegangstickets voor het zwembad, de verhuur van sportvelden en specifieke subsidies van de federale en Vlaamse overheid. Verder ontvangen de gemeenten ook financiële steun van de Vlaamse overheid. Zo verdeelt het Gemeentefonds ongeveer 2,5 miljard euro over de 300 Vlaamse gemeenten. Een groot deel van dat fonds gaat wel naar de grote steden. Ook bestaat er nog een Vlaams Investeringsfonds voor steden en plattelandsgemeenten.

Waarin investeren gemeenten?

Om hun verschillende diensten te kunnen uitoefenen, beheren gemeenten een aanzienlijk patrimonium in de vorm van gebouwen en terreinen: zoals gemeentehuizen, sporthallen, bibliotheken, culturele centra en zwembaden. Daarnaast beheren zij ook straatmeubilair en de openbare verlichting, en moeten zij voertuigen, computers en kantoormeubilair voorzien voor hun personeel. Het onderhouden, vernieuwen of bouwen van die eigendommen vereist belangrijke investeringen. Traditioneel vormen de aanleg en het onderhoud van straten en rioleringen daarvan de grootste brok.

Die investeringen worden steeds minder via klassieke bankleningen gefinancierd. De beleids- en beheerscyclus voor lokale besturen waakt erover dat de gemeentenchuld niet oploopt en dat gemeenten in de eerste plaats hun eigen, vrijgekomen middelen inzetten. Voor bepaalde investeringsprojecten helpt de Vlaamse overheid door kapitaalsubsidies toe te kennen. Dit is bijvoorbeeld het geval voor het rioleringsnet en voor de restauratie van beschermde monumenten.

De cijfers

Waar komen de gegevens vandaan?

Onze cijfers komen rechtstreeks uit de databank van de Vlaamse Overheid, die het cijfermateriaal verzamelen dat wordt aangebracht door de steden en gemeenten zelf. Na enkele controles centraliseert de Vlaamse Overheid de gegevens van alle steden en gemeenten en stelt ze ter beschikking voor het brede publiek op haar website. In deze vorm zijn die cijfers echter zeer technisch en ontoegankelijk.

Daarom vertaalt Je Gemeente Telt deze ruwe gegevens naar een eenvoudigere en transparantere vorm, zodat ze visueler en begrijpbaar worden voor alle burgers. Behalve wiskundige afrondingen om het platform performant te houden (zie “de data wijken af van mijn gegevens, hoe kan dit”), brengen wij zelf geen bewerkingen aan in de cijfers.

De data werd uitgelezen op 15 januari 2019. Voor de jaren 2014-2017 gebruiken we de jaarrekeningen van de gemeenten. Voor 2018 is er nog geen jaarrekening beschikbaar, dus baseerden we ons voor dat jaar op de ingediende begroting. Enkel de gemeente Riemst vormt hierop een uitzondering: op 15 januari was voor deze gemeente nog geen afrekening van 2017 beschikbaar, dus voor dat jaar en voor die gemeente gebruikten we nog de cijfers uit het budget.

Voor het jaar 2019, ten slotte, baseerden we ons op de meerjarenplanning van de gemeenten.

De data wijken af van mijn gegevens, hoe kan dit?

Eventuele fouten in de databank van de Vlaamse overheid worden mee overgenomen op het platform van Je Gemeente Telt (zie ook “Waar komen de gegevens vandaag”). Om de performantie van platform te garanderen wordt er op Je Gemeente Telt gewerkt met wiskundig afgeronde getallen. Hierdoor kunnen er soms kleine verschillen zijn.

Wanneer komen de nieuwe cijfers op het platform?

De huidige cijfers werden in januari 2019 ingeladen. Je kan dus de meest recente inschatting van de inkomsten en uitgaven tot en met 2019 raadplegen. We voorzien bij publicatie van nieuwe data regelmatig een update.

Kan ik de cijfers van mijn gemeente vergelijken met andere gemeenten? Is het eigenlijk wel zinvol om verschillende gemeenten te vergelijken?

De gemeenten volgen dezelfde standaardmethodiek om uitgaven toe te wijzen aan beleidsthema’s. Dat levert dus vergelijkbare cijfers op voor die beleidsdomeinen.

Maar toch is wat context soms handig. Er is immers ruimte voor interpretatie bij de registratie van sommige inkomsten en uitgaven. Moeten gemeenten bijvoorbeeld een cultuurproject in een jeugdhuis bij cultuur of bij jeugd inschrijven? Gemeenten maken hier soms andere keuzes. De vergelijking is dus niet tot op de euro exact, maar vaak zijn er goede verklaringen voor de verschillen. Daarom biedt Je Gemeente Telt ook de ruimte om uitleg te voorzien bij de begroting en projecten met grote impact te publiceren. Klik hier voor meer informatie!

Daarnaast vereisen andere types gemeenten ook andere beleidskeuzes. Daarom kan het interessant zijn om de uitgaven van je gemeente te vergelijken met gemeenten die vergelijkbare maatschappelijke uitdagingen hebben. Een landelijke gemeente zoals Zandhoven vergelijk je dus best met een andere landelijke gemeente (zoals Lennik) en niet met een grote of regionale stad (zoals Gent).

Hoe wordt er omgegaan met de nieuwe BBC structuur?

Vanaf 2020 zullen alle gemeenten hun financiële documenten indienen volgens een nieuwe BBC-structuur. Dat betekent dat zij bepaalde inkomsten- en uitgavencategorieën op een andere manier zullen registreren. Een veertigtal gemeenten kozen om hun begrotingsgegevens voor 2019 al in dat nieuwe format te publiceren.

We hebben er echter voor gekozen om altijd de oude BBC-structuur te hanteren, dus ook voor de gemeenten die hun gegevens voor 2019 aanleverden in de nieuwe structuur. Op die manier kan je immers makkelijker vergelijkingen maken tussen de begrotingen van verschillende jaren en de begrotingen van verschillende gemeenten.

Wanneer alle gemeenten in 2020 de nieuwe BBC-structuur zullen overnemen, zullen wij alle gegevens in Je Gemeente Telt ook tonen volgens de nieuwe structuur.